Wanneer een supermarktmanager stelt dat hij zelfstandig en autonoom beslissingen mag nemen binnen zijn filiaal, mag van hem worden verwacht dat hij dat ook transparant kan verantwoorden. In de communicatie met Albert Heijn Dalem blijkt echter precies het tegenovergestelde: zodra ongemakkelijke vragen worden gesteld of wanneer een verzoek wordt gedaan dat niet in hun communicatiestrategie past, verschuilt men zich achter beleid waarvan niemand precies wil zeggen wie het bepaalt.

Dat patroon komt glashelder naar voren in de recente uitwisseling tussen mij en de filiaalmanager van AH Dalem.

Inconsistentie begint bij het Oekraïne-initiatief

Volgens zijn eigen verklaring heeft de supermarktmanager zelf besloten om een actie rond hulp voor Oekraïne in de winkel toe te staan. Daarmee erkent hij dat:

1. er ruimte is voor acties binnen het filiaal,
2. hij zelf de bevoegdheid heeft om dergelijke acties goed te keuren,
3. er géén absolute regel bestaat die per definitie externe acties verbiedt.
   
   

Toch werd mijn verzoek om een – duidelijk afgebakende en vooraf aangekondigde – vreedzame actie rondom maatschappelijke en politieke stellingname categorisch afgewezen. De motivatie: het zou “niet zijn toegestaan” en er zou “geen toestemming worden verleend voor acties in of rondom de winkel.”

Dat is een opmerkelijke draai. De ene actie mag – zelfs wanneer deze direct politiek of maatschappelijk geladen is – en wordt intern gedragen. De andere actie wordt geweigerd, niet omdat deze gevaarlijk of ontwrichtend zou zijn, maar omdat deze niet past binnen het gewenste imago of narratief.

Autonomie: in theorie breed, in praktijk beperkt

In het persoonlijke gesprek werd gesuggereerd dat de filiaalmanager de eindverantwoordelijke is en een ruime mate van discretionaire bevoegdheid heeft. Maar zodra er schriftelijke bevestiging werd gevraagd, werd deze lijn abrupt losgelaten. Dan verschuift de toon van persoonlijk leiderschap naar corporate stilzwijgen.

Het wijst op een duidelijke realiteit:

De manager mag alleen autonoom zijn zolang zijn keuzes passen binnen de communicatierichtlijnen van het concern.
Wanneer er sprake kan zijn van ongewenste publiciteit, wordt direct ingegrepen.

De communicatieafdeling van Albert Heijn staat erom bekend zeer risicomijdend te opereren. Acties die mogelijk kritiek, politiek debat of media-aandacht genereren, worden op voorhand geblokkeerd. Niet op basis van inhoud of redelijkheid, maar puur op basis van reputatierisico.

Met andere woorden:

De vrijheid die de supermarktmanager claimt, bestaat alleen wanneer deze het concern geen problemen oplevert.

De argumentatie klopt feitelijk niet

In zijn reactie wordt verwezen naar “ontstane commotie” als reden om mijn actie te weren. Maar deze commotie ontstond niet door mijn initiatief; deze ontstond omdat Albert Heijn vanuit selectief handelen ruimte bood aan één politiek-maatschappelijk narratief, maar weigerde ruimte aan een ander.

Het probleem is dus hun eigen inconsequente beleid.

En dat maakt de argumentatie niet alleen zwak, maar feitelijk onhoudbaar:

• Als externe acties categorisch niet zijn toegestaan, had het Oekraïne-initiatief nooit plaats mogen vinden.
• Als de manager wél bevoegd is om acties toe te staan, dan is het weigeren van mijn actie een inhoudelijke keuze en géén beleidsregel.
• Als de manager géén autonomie heeft, dan was zijn eerdere bewering onjuist en wordt hij duidelijk aangestuurd door hogere hand.
  
  

In alle drie scenario's blijkt dat de communicatie niet klopt en dat de supermarktmanager niet transparant kan of mag zijn over de werkelijke beweegredenen.

Het ongemakkelijke punt dat Albert Heijn probeert te vermijden

Mijn initiatief wordt niet geweigerd om logistieke redenen.
Niet om veiligheidsredenen.
Niet om praktische of wettelijke redenen.

Het wordt geweigerd omdat mijn politieke of maatschappelijke perspectief niet aansluit op de sentimenten die Albert Heijn zonder risico durft te ondersteunen.

Dit is een vorm van selectieve neutraliteit:

AH presenteert zich als politiek neutraal, maar kiest in de praktijk welke maatschappelijke boodschappen wel en niet zichtbaar mogen zijn.

En dat is precies het probleem.

Waarom dit debat relevant is

Supermarkten zijn publieke ruimtes waar commerciële, maatschappelijke en sociale interacties samenkomen. Wanneer een groot concern:

• wel ruimte biedt aan één kant van het spectrum,
• maar andere perspectieven structureel blokkeert,
• en tegelijkertijd weigert om transparant te zijn over die keuze,
  
  

dan raakt dat aan een fundamenteler principe: de eerlijke toegang tot maatschappelijke ruimte en dialoog.

Een supermarkt hoeft geen politiek centrum te zijn.

Maar wanneer zij dat selectief wél is, en vervolgens weigert dit te erkennen, ontstaat een vorm van bevooroordeeld beleid die het publiek moet kunnen zien, begrijpen en – waar nodig – bevragen.

Vervolgstappen: transparantie, duidelijkheid en gelijke behandeling

Omdat de kern van dit dossier niet gaat over één persoon maar over structureel beleid, zal ik de kwestie nu formeel verder oppakken richting Albert Heijn als organisatie. Dat begint met een schriftelijk verzoek aan het hoofdkantoor om een heldere, consistente en toetsbare toelichting op het gehanteerde beleid rondom externe acties in of rondom filialen. Daarbij zal ik specifiek vragen om:

• bevestiging of filiaalmanagers daadwerkelijk discretionaire bevoegdheid hebben om maatschappelijke acties toe te staan of te weigeren;
• een onderbouwing waarom eerdere acties voor specifieke doelgroepen wel zijn toegestaan, terwijl vergelijkbare verzoeken worden geweigerd;
• de beleidsmatige criteria die worden gehanteerd bij het toestaan of blokkeren van initiatieven die publieke of maatschappelijke impact kunnen hebben.
  
  

Deze correspondentie zal ik – indien nodig – openbaar maken, zodat niet alleen ik, maar ook de lokale gemeenschap en betrokken klanten kunnen beoordelen of Albert Heijn consistent, transparant en neutraal handelt.

Mocht het hoofdkantoor blijven weigeren om duidelijkheid te verschaffen, dan overweeg ik een vooraf aangekondigde, volledig vreedzame en legitieme actie in de openbare ruimte buiten het terrein van de supermarkt. Uiteraard binnen de kaders van de wet en met correcte melding aan de gemeente. Een dergelijke actie dient niet ter confrontatie, maar ter onderstreping van het fundamentele punt: maatschappelijke dialoog mag niet selectief worden toegestaan of geblokkeerd op basis van reputatiecomfort.

Mijn inzet is en blijft hetzelfde: gelijke behandeling van maatschappelijke initiatieven, transparantie van beleid, en het doorbreken van een selectieve neutraliteit die nu vooral in het voordeel werkt van de boodschappen die Albert Heijn wél durft te omarmen.